Anna

28 marca 2019

Texas - drugi największy stan (po Alasce) w południowej części Stanów Zjednoczonych, graniczący ze stanami: Louisiana, Arkansas, Oklahoma, New Mexico oraz Meksykiem (południowo zachodnia i południowo wschodnia granica). Stolicą stanu jest Austin, ale największe na świecie rodeo odbywa się dorocznie w Huston, A San Antonio słynie z "zupy diabła", o czym poniżej. Co poza chili (bez fasoli) jadają i piją Teksańczycy? Same dobre rzeczy: orzechowy paj, brzoskwiniowy cobbler, pieczone (grill) mięso w sosie barbecue, hamburgery, Tex-Mex śniadaniowe tacos, smażone steki z kurczaka z białym sosem,

słodką herbatę z cytryną i lodem, mrożoną Margaritę...

AMERYKANSKIE CHILI - ZUPA DIABŁA

"Gorąca" swoją ostrością, w kolorze pomidorów

i papryczek chili, obezwładniająca aromatem, rozgrzewająca nawet w siarczyste mrozy, zdradliwie smaczna i... bez konkretnego przepisu. Czyż nie jest to diabelsko podstępne?

Fasola czy bez fasoli - oto jest pytanie, przygotowując się do gotowania chili (chili con carne - chili z mięsem). Pytanie ważne, na miarę Szekspira, oczekujące zdecydowanej odpowiedzi. A brzmi ona:

NIGDY, dla mieszkańców Texsas'u;

Może być, dla wszystkich innych.

Teksańskie chili od ponad czterdziestu lat jest oficjalną potrawą stanową (od 1977 roku), dlatego też jest podporządkowane kilku niepodważalnym zasadom: musi być z wołowiny, podstawą jest różnorodna papryka ze zdecydowaną przewagą chili, sól i pieprz; ważnym dodatkiem jest też kumin rzymski (można go zastąpić mielonym lub ucieranym kminkiem, ale w podwójnej ilości) i niewielka ilość pomidorów (jeśli z puszki, to z papryką chili). Do tego chleb kukurydziany, świeży albo kukurydziane ciasto.

Mniej restrykcyjne jest Chili Appreciation Society International, które w dorocznych międzynarodowych konkursach dopuszcza inne mięsa (na przykład kurczaki, indyki, bizony, dziczyznę) lub ich mieszanki oraz dodatkowe zioła czy warzywa, poza podstawowymi. Natomiast makarony i fasola są całkowicie zabronione. 

Nie mam pojęcia, w jaki sposób jury międzynarodowego dorocznego konkursu wybiera najlepsze chili. Wyzwanie nie lada, jeśli sprawdza się tylko smak, kolor, konsystencję... a uczestników może być nawet 200!

(Terlingua International Chili Championship and Food Festival (Texas); 30 października 2019-2 listopada 2019).

Podejrzewam, iż chili to jedna z niewielu potraw, która zawładnęła wszystkimi stanami Ameryki, a do tego daje taką dowolność interpretacji smakowo-składowej.

Skąd się wzięła? 

Najróżniejsze źródła, mity, legendy wspominają o starożytnych mężczyznach, gotujących mięso z papryką,

o Aztekach, dodających kakao do tej mieszanki, o siostrze Marii z Agredy. Ona podobno otrzymała pierwszy przepis na chili (XVII wiek) od amerykańskich Indian: papryka chili, mięso z sarny, cebula, pomidory. 

Zapisy historii zaś odnotowały, iż na rozkaz hiszpańskiego króla Filipa V, w dzisiejszym San Antonio pojawiło się 16 rodzin emigranckich (56 osób) z Wysp Kanaryjskich, które przywiozły ostry hiszpański gulasz podobny do chili. 

Niektórzy księża hiszpańscy uznali paprykę chili za afrodyzjak, więc namawiali z ambon do ograniczania się w jedzeniu czegoś, co jest "gorące jak piekło siarki" i zwane "zupą diabła". Skutek był odwrotny do zamierzonego - chili zyskiwało na popularności, również za sprawą Meksykanek, określanych "królowymi chili", które gotowały i sprzedawały na rynku San Antonio gorące chili z chlebem stacjonującym tam żołnierzom i mieszkańcom miasteczka (XIX wiek).

Wreszcie "zupa dabła" trafiła poza granice Texas'u. Serwowano ten przysmak podczas Kolumbijskiej Wystawy w Chicago w roku 1893.

Dzisiaj zastanawiam się czy to zupa czy gulasz z mielonego mięsa o ostrości niemal piekielnej?

Po dogłębnej analizie debat kulinarnych i przepisów pochodzących głównie z konkursów na najsmaczniejsze chili doszłam do wniosku, że jest to danie pośrednie między zupą a gulaszem, łatwe i przyjemne w przygotowaniu, znakomite na duże przyjęcia.

Kiedyś chili suszono na słońcu i sprzedawano w kostkach głównie kowbojom pędzącym bydło przez preryjne bezdroża. Kiedyś trzymano się zasad i prostych, podstawowych składników. Kiedyś gotowano mięso kozie, z bizonów czy innej upolowanej dziczyzny. 

Dzisiaj jest chili wegańskie, z drobiem, i każdym innym mięsem zjadliwym dla człowieka. Dzisiaj dodaje się fasolę, makaron, ryż. Dzisiaj serwuje się z białym pieczywem albo jako dodatek do spaghetti. Dzisiaj jest inaczej... czy przez to mniej smacznie?!

Zanim powstaną rodzinne przepisy na domowe chili, podaję mój, wypróbowany, z dodatkiem fasoli. Poza sympatycznym obiadem lub lunch'em, zamrożone chili zabieram też na campingi, wyprawy górskie czy na  weekendowe łodzie. Wszędzie sprawdza się znakomicie.

Podaje też jeden z przepisów nagrodzonych w Teksasie. Dla porównania, sprawdzenia, posmakowania...

Sahara Chili

... przygotowane przez Margaret Nadeau, dwukrotną zdobywczynię Terlingua International Chili Championship (rok: 2005 i 2009)

KROK 1:
1 kilogram (2 lbs.)  mielonej, chudej wołowiny
1 łyżka oleju rzepakowego lub roślinnego
1 łażka granulowanej cebuli

Wszystkie składniki wrzucić do żeliwnego garnka (najlepiej, ale może być inny z grubszym dnem - nie przypala) i lekko "zbrązowić" mięso  

KROK 2:
Dodać:
1 puszkę (226 gram/8oz) soku pomidorowego
1 puszkę (425 gram/15oz)  rosołu wołowego
Dusić pod przykryciem przez 30 minut.

KROK 3:
Dodać:
1 łyżkę mielonego chili (jasnego, niezbyt ostrego)
2 łyżki ciemnego chili (ostrego)
1 łyżeczkę czosnku w proszku
1/2 łyżeczki soli
1/2 łyżki kuminu rzymskiego
1/2 łyżeczki pieprzu Cayenne
1/2 łyżeczki czarnego pieprzu
1 kostkę rosołową (z kurczaka)

Gotować pod przykryciem przez 1 godzinę.

Krok  4:
Dodać:
1 łyżkę mielonego chili (jasnego, niezbyt ostrego)
1 łyżkę ciemnego chili (ostrego)
1 łyżeczkę sproszkowanej papryki
1/2 łyżki kuminu rzymskigo

W razie potrzeby dodaj wodę - nie zrobiłam tego. Zamiast wody można dołożyć 1/4 kilograma (8 oy) wołowiny.

Pozostawić pod przykryciem i dusić przez 30 minut.

Moje chili (con carne)

SKŁADNIKI:

1 kilogram mielonej wołowiny

2 średnie cebule, pokroić w kostkę

1 łyżka oleju roślinnego

4 duże ząbki czosnku, posiekać lub przecisnąć przez praskę

2 świeże papryczki chili (lub jalapeno), oczyścić i pokroić

w cienkie plastry, paski...;

1 łyżeczka soli

1 łyżeczka (lub więcej, zależnie od potrzeb) sproszkowanego ciemnego chili

1/2 łyżeczki białego pieprzu

1/2 łyżeczki czarnego pieprzu

1/2 łyżeczki mielonego ziela angielskiego

1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej

2 łyżki kminku (lub 1 łyżka kuminu)

1/2 łyżeczki mielonych goździków

1/4 łyżeczki suszonej bazylii (może być gałązka)

1/4 łyżeczki suszonego oregano

1/2 łyżeczki niesłodzonego kakao (lub 2-3 małe kawałki gorzkiej czekolady)

2-3 łyżki suszonych warzyw (albo 1 marchewka,

1 pietruszka, 1 por - pokrojone w kostkę)

2 laski zielonego selera, pokroić w plasterki

11/2 szklanki rosołu z kurczaka (może też być z wołowiny)

1 duża puszka pokrojonych pomidorów (794 gram/28 oz)

2 puszki (po 425 gram/15 oz każda) ciemnej fasoli (czerwonej lub czarnej), umyć, dokładnie odcedzić

DODATKI:

zielony szczypior

czerwona papryka

gęsta śmietana

tarty ser

krakersy lub białe pieczywo (świeże)

 

PRZYGOTOWANIE:

  • cebulę zeszklić (nie przypalić) na patelni z łyżką oleju, przerzucić do dużego garnka z grubszym dnem albo do garnka elektrycznego (slaw cooker);

  • na tej samej patelni "zbrązowić" mięso (tylko lekko przesmażyć), dołożyć do garnka;

  • dodać czosnek, całość wymieszać i gotować około 30 minut;

  • dodać wszystkie pozostałe składniki - poza dodatkami, delikatnie wymieszać, przykryć i gotować na małym ogniu 1 godzinę, mieszając w tym czasie dwa-trzy razy; dodać ewenualnie 1/2 szklanki (lub więcej) rosołu lub wody i kostkę rosołową;

  • jeśli danie przygotowywane jest w garnku elektrycznym (używam go najczęściej), gotować na pozycji "high" przez 2,5 godziny;

  • serwować w miseczkach z kleksem śmietany, czerwoną świeżą papryką, posiekanym szczypiorem i dwiema szczyptami tartego sera na wierzchu; podawać z krakersami, świeżym białym pieczywem albo domowym chlebem kukurydzianym (może być chleb Anadama)

O PRZEPISIE:

  • danie jest najsmaczniejsze następnego dnia po ugotowaniu; wówczas można podgrzać i serwować w dowolny sposób;

  • jeśli ma być to "zupa diabła", należy dodać podczas gotowania szklankę rosołu (wody) i łyżeczkę Cayenne;

  • dla złagodzenia smaku (zależnie od potrzeb) dodać 1/2 łyżeczki ciemnobrązowego cukru;

  • w miarę potrzeb smakowych zawsze danie można doprawić papryką chili i Cayenne, solą, pieprzem, brązowym cukrem, pomidorami, bądź dołożyć mięso (w trakcie gotowania, nie po ugotowaniu, by ponownie rozpocząć proces - fasola rozgotuje się);

  • chili z kurczakiem lub indykiem zwykle jest tak zwane "białe", bez pomidorów, przypraw korzennych czy sproszkowanego chili. Dodaje się wówczas białą fasolę (częściowo w puree do zagęszczenia), serek homogenizowany, zielone chili w plasterkach, biały pieprz, kukurydzę, posiekaną świeżą kolendrę; w dodatkach istnieje pełna dowolność, jak to w chili bywa od zawsze;

  • w moim przepisie można z pwodzeniem zamienić wołowinę na mięso z drobiu, a ciemną fasolę na białą, można też dodać kukurydzę z pełną świadomością, iż te dodatki zmienią smak; może tak ma być - szukaj swojego przepisu, swoich smaków i ostrości... Tylko nie zapomnij o kminku... Nie czuć go w daniu (nie każdy lubi jego smak i zapach) samodzielnie, ale doskonale podnosi wartości smakowe chili.

ZOBACZ TAKZE:

CHLEB 

PAN DE CAMPO

KANAPKA

Z BOCZKIEM, BANANEM

I MASŁEM ORZECHOWYM

Twoje komentarze są ważne. Zostaw znak, że mnie odwiedziłe(a)ś. Cenna jest dla mnie Twoja uwaga, Twój czas. Podziel się swoją pasją i wiedzą. Podrzuć temat ;-). Komentarze są moderowane. Dziękuję.

Nebraska 
Nevada 
New Hampshire 
New Jersey 
NEW MEXICO 

Paj Jabłkowy Babci Ople

Apple Pie by Grandma Ople

Pie Town w New Mexico

Pie Town in New Mexico

Pieczeń rzymska Santa Fe

Santa Fe  Meatloaf
NEW YORK 

Bajgel z łososiem

Bagel and lox

Hiszpańska Sangria w amerykańskim ogrodzie

Spanish Sangria in American Garden

Marchewkowe ciasto i jego krótka (!?) historia

Carrot Cake and his short history

Sałatka Waldorf

Waldorf salad

Swiatowej sławy sernik nowojorski

Famous New York Cheesecake

Wielkanoc

Easter

NORTH CAROLINA

Amerykańskie "gołąbki" ze świata

American stuffed cabbage from the world

Słodki ziemniak czy batat?

Sweet potatoes or yams?
North Dakota 

OHIO

Dżem z cukinii i ananasa

Oklahoma 

OREGON 

Melon z pikantną granolą

Melon with spicy granola

Tradycyjna glazurowana szynka

Classic glazed ham
PENNSYLVANIA

Mrożony sernik z truskawkami

Frozen strawberry cheesecake or...

Sernikowo-truskawkowe lody

Cheesecake-strawberry ice cream

RHODE ISLAND
Sałatka Nicoise z kurczakiem (uproszczona)

Chicken Nicoise salad (1) a simplified version

Sałatka Nicoise z kurczakiem (wzbogacona)

Chicken Nicoise salad (2) an enriched version

South Carolina 
South Dakota 
TENNESSEE

Zasmażana kanapka Elvisa z masłem orzechowym i bananem

Presley's Fried Peanut Butter and Banana Sandwich

Zasmażana kanapka Elvisa z masłem orzechowym, bananem i boczkiem 

Presley's Fried Peanut Butter, Banana and Bacon Sandwich

Ulubiona kanapka Elvisa - Fool's Gold Loaf

Fool's Gold Loaf
TEXAS 

Chleb Pan de Campo

Pan de Campo Bread

Tajemniczy koktajl Margarita

Mysterious cocktail Margarita
UTAH

Skorpion na talerzu czyli amerykański Dzień Insektów w Czekoladzie!

Scorpion on a plate - National Chocolate-

-Covered Insect Day!
Vermont 
VIRGINIA

Makaron w sosie serowym

Macaroni and cheese for busy people
Washington D.C.

Rumowy koktajl Daiquiri

Washington
WEST VIRGINIA

Dzień Matki i trzy desery

Mother's Day and three desserts
Wisconsin 
Wyoming

This webside is currently undergoing some changes and constructions. In the meantime, please contact me:

amerykanskie.kulinaria@gmail.com

APOLOGIES

FOR ANY INCONVENIENCE CAUSED!

Miło Cię widzieć! Zapraszam do amerykańskiej kuchni, smacznej, pachnącej, ciekawej...

Nice to see you! I invite you to the American cuisine, tasty, fragrant, interesting ...

KONTAKT / CONTACT

amerykanskie.kulinaria@gmail.com